Terp fan de Takomst

Wat vooraf ging

Terpen zijn belangrijke verschijningen in het Fryske landschap. Ze spreken tot de verbeelding als het gaat om de geschiedenis, ze roepen vragen op als het gaat om archeologie en ze inspireren voor kunst, cultuur en toekomstige ontwikkelingen.

Van verschillende kanten en gedurende langere tijd dromen diverse mensen over hun grote wens om een buitendijkse terp te ontwikkelen – de Terp fan de Takomst. Om te verbeelden, om te onderwijzen, om te onderzoeken, om er te genieten, om te historiseren, om nieuwe en oude zilte teelten uit te proberen, om te concerteren, om in stilte te zijn, om …

Het dorp Blije voelt zich sterk verbonden met het Wad. In haar dorpsvisie geven de bewoners een statement af: ‘we willen weer met het gezicht naar de Waddenzee toe wonen, leven en werken.’ Centraal element in de dorpsvisie is het idee om ter hoogte van Blije, buitendijks een nieuwe terp te maken. Om een nieuwe belevingsplek te maken, om mensen naar dorp en waddenkust te trekken, om oude verhalen te vertellen en nieuwe verhalen te maken.

Blije heeft het initiatief genomen om de Terp fan de Takomst te realiseren.

Er is een projectgroep samengesteld waarin Dorpsbelang Blije, It Fryske Gea, het Terpencentrum (RUG), Sense of Place en de Koöperaasje DoarpenLân vertegenwoordigd zijn.

De tijd is rijp om de handen ineen te slaan en als Fryske Mienskip deze droom werkelijkheid te laten worden:

We wolle us klaai werom

Weinig mensen weten dat er in Fryslân ooit bijna 5.000 terpen stonden, noch dat een groot deel van de terpen zijn afgegraven om de ‘klaai’ van de terpen te verplaatsen naar de veen- en zandgrond in de armere gebieden te verrijken. Kanalen werden gegraven, spoorlijntjes aangelegd etc. De hele actie was een enorme operatie die je nauwelijks in de geschiedboeken terugvindt. In het kader van historisch besef willen we nu uit alle streken symbolisch ‘klaai werom’.
Een Mienskip project dat in 2018 een bijzondere aandacht op ons landschap vestigt.

Onderzocht wordt waar de klaai is gebleven en samen met de lokale gemeenschap wordt daadwerkelijk gebouwd aan het podium van de terp door de klaai terug te brengen.

In het najaar van 2018, tijdens LF2018, vragen we alle dorpen en boeren uit het Noorden een schepje/kruiwagentje hiervan weer terug te brengen naar Blije. Met deze grond wordt de voet van de Terp fan de Takomst gelegd. Blije is hiervoor de gastheer. Zij vragen de dorpen binnen Fryslân en dorpen buiten de provincie om klaai weerom te brengen en te helpen een veilige, nieuwe ontmoetingsplek buitendijks te bouwen.

De terugkeer van de klaai wordt op een gedenkwaardige manier omlijst.

 Het bouwen van de terp

In 2018 nemen we de eerste concrete stappen en leggen we het fundament van het pad, bouwen de terp en slaan de eerste palen in het kader van het project ‘We wolle ús klaai werom’.

Het concept van het ontwerp door Observatorium is dat het een ‘kunstwerk’ is dat in iedere fase van het groeiproces tot de verbeelding spreekt en in iedere fase een bestemming is voor bewoners en bezoekers; een Groeiende Terp.

Terpen evolueerden van smal (5 meter) en laag (1 meter) naar breed en hoog (tot wel 10 meter). Van een terp met 1 huis naar een klein gehucht met een kerk. Dit proces van stapelen, laag op laag wil het Observatorium met de Groeiende Terp ervaarbaar maken en laten zien.

In de kwelder ‘tekenen’ we met palen spiraalsgewijs de toekomstige vorm van de Terp. Hij begint laag en eindigt hoog.
De bouwfases liggen naast elkaar – en niet op elkaar – waardoor elke groeifase zichtbaar is en blijft. Er is een huisterp met kernpodium, er komt een dobbe met wal en de tekening van palen eindigt als een ontwikkelde terp. Het begin wordt gemarkeerd door een podium, het einde door een wal (als een dwarsdoorsnede) van houten palen op de uiteindelijke hoogte.

In de loop der jaren wordt de klei aangevoerd en langzaam maar zeker groeit de terp tot zijn gedroomde eindbeeld.

Het ontwerp is van Observatorium

Locatie