Presentatie Lightlines in Ferwert

Op 26 juni presenteerde het dorpsbelang Ferwert Hegebeintum samen met Sense of Place de plannen voor het kunstwerk Lightlines van kunstenaar Rob Sweere. Geïnteresseerden werden buiten op het dorpsplein geïnformeerd over dit 10 kilometer lange kunstwerk dat het dorp Ferwert verbindt met Ameland.

 

Bouw Terp fan de Takomst gestart

Op 7 juli heeft Wethouder Fedde Breeuwsma in Blije het startschot voor de bouw van de Terp fan de Takomst gegeven.
Hij 
gaat vanaf het dorpsplein in een optocht samen met bewoners en 70 schoolkinderen naar de toekomstige plek van de buitendijkse terp.  Daar symboliseren ze met elkaar de contouren van de toekomstige terp vormen om het begin van de bouw vieren. 

De terp, ontworpen door kunstenaarscollectief Observatorium, wordt tijdens de Friese Triënnale in 2022: Arcadia in gebruik genomen en is een samenwerking van de Vereniging Dorpsbelang Blije met Sense of Place, It Fryske Gea en het collectief Observatorium uit Rotterdam. Mede mogelijk gemaakt door het Waddenfonds, het Mondriaanfonds, het Prins Bernhard Cultuurfonds, het BPD cultuurfonds, de provincie Fryslan en de @emeente Noardeast- Fryslân.

de Streken op Terschelling

Vanaf 16 juni 2021 is dit prachtige werk te bezoeken aan de dijk in Oosterend – Terschelling.

Voor dit getijdenkunstwerk ‘De Streken’ van kunstenaar Marc van Vliet werd tot voor kort een permanente locatie gezocht langs de Waddenkust van het vasteland.

Door het onverwachts overlijden van Joop Mulder kwam het plan uiteindelijk in een stroomversnelling terecht. De wens van Oerol om een blijvende herinnering aan Joop op Terschelling te realiseren sloot mooi aan bij het vinden van een permanente plek voor het kunstwerk.

Oerol en Sense of Place besloten tot samenwerking en onderzoeken nu de mogelijkheid om het werk de komende 5 jaar op Terschelling terug te laten komen.

De Streken is te bezoeken tot mid september, tenzij het Wad anders beslist.

Gemalen Verhalen: eerste project in 2021 gelanceerd!

De lancering van ons eerste project in 2021 is een feit: Gemalen Verhalen is vanaf vandaag live! De fiets- en autoroute neemt je mee langs 11 waterwerken in het Friese landschap. Voor veel mensen zijn deze kunstwerken – want dat zijn het – onzichtbaar door de ogenschijnlijke vanzelfsprekendheid. Tijd om deze helden eens in de spotlight te zetten!

De eerste route heeft een lengte van zo’n 50 kilometer en loopt van Firdgum naar Marrum terug richting Ried. Bij ieder waterwerk ontdek je meer over de plek via een audioverhaal. Onderweg kom je ook langs een aantal bekenden gezichten van de route Bildtstars en Eigenheimers.

Eerbetoon aan Joop
Gemalen Verhalen is een project waar Joop Mulder nog vol passie aan gewerkt heeft. Helaas maakt hij door zijn onverwachte overlijden in januari het eindresultaat niet mee. Om van dit project een persoonlijk eerbetoon te maken hebben we deze elf kunstenaars, die nauw met Joop samengewerkt hebben, gevraagd de verhalen in te spreken:

Jan Ketelaar
Sophie Doeland
Nienke Brokke
Esther Kokmeijer
Theun Mosk
Arjen Boerstra
Ruud Reutelingsperger
Alex van de Belt
Linette Raven
Marc van Vliet
Rob Sweere

We zijn erg blij met deze mooie samenwerking en het eindresultaat.

Digitale afronding Off Season Art Gardening

Het internationale project Off Season Art Gardening (OSAG) werd vorige week niet in op locatie, maar digitaal afgesloten. Het was even schakelen voor de deelnemende kunstenaars om zo op afstand samen iets te creëren, maar uiteindelijk wisten de partners in Litouwen er een mooie beleving van te maken. Vooral de doos met verschillende lokale spullen uit Litouwen was een succes om vanuit huis toch een beetje de stad Ukmerge te ervaren.

Hoe was het voor de Nederlandse kunstenaars Cora Bosch en Jack Visser om de afgelopen jaren deel te nemen aan OSAG?

Cora: “Het is super geweest om deel uit te maken van OSAG. Met name natuurlijk de fysieke weken in Nederland en Zweden. Het is zo leuk en inspirerend om met kunstenaars uit andere landen kennis te maken en ervaring te delen. Mijn mooiste ervaring was op Terschelling waar ik met Jack aan landart bezig was in het water. Daadwerkelijk met een andere kunstenaar creëren.”

Jack: “Het meest speciale vind ik dat in de drie jaren waarin we als zes kunstenaars met elkaar opgetrokken hebben, er een nauwe band is ontstaan en we elkaars cultuur hebben leren kennen.  Daarbij kregen we ook zoveel respect voor elkaar. We zijn eigenlijk een beetje familie geworden. Ik vind het dan ook erg jammer dat het project afgelopen is en hoop toch stiekem op een vervolg. Misschien dat we nog een keer echt met zijn allen in Ukmegre (Litouwen) bij elkaar kunnen komen.”

Cora en Jack creëren samen een werk op Terschelling tijdens de aftrap van Off Season Art Gardening.

 

Bosk: wandelend bos door straten van Leeuwarden

Honderden bomen sieren tussen mei en augustus 2022 de straten van het Leeuwarder centrum. Minimaal 100 dagen trekt het kunstproject Bosk door de stad. Bezoekers kunnen niet alleen genieten van al het groen, maar worden ook verrast door culturele projecten.

Bosk is een idee van Joop Mulder en kunstenaar/landschapsarchitect Bruno Doedens. Het project maakt deel uit van Arcadia, de eerste triënnale van Leeuwarden-Fryslân 2028. “Dit project wordt een eerbetoon aan Joop, in zijn geest. We hopen dat heel veel mensen hier een twinkeling van in de ogen krijgen”, zegt Sjoerd Bootsma, artistiek leider van Arcadia, in het artikel van de Leeuwarder Courant.

Als Sense of Place blijven we nauw betrokken bij Bosk. Meer informatie over het project maken we in april bekend.

Welstandscommissie unaniem lovend over Terp fan de Takomst

Gisteren presenteerde kunstenaar Ruud Reutelingsperger, van collectief Observatorium uit Rotterdam, de plannen van Terp fan de Takomst aan welstandscommissie Hûs en Hiem. De nieuwe belevingsplek net buiten de Waddenzeedijk bij Blije werd lovend ontvangen. Geweldig nieuws voor Dorpsbelang Blije, It Fryske Gea, het Terpencentrum (RUG) en Sense of Place.

Je leest meer over de reactie van de welstandscommissie in het artikel van het Friesch Dagblad.

Frank Stella’s ‘Broken Jug’ blijft in Harlingen

Joop zag het helemaal voor zich: het veertien meter hoge kunstwerk van de beroemde kunstenaar Frank Stella op de dijk bij Harlingen. Hij trok de stoute schoenen aan en benaderde vanuit Sense of Place provincie en gemeente met zijn idee. Nu jaren later is de kogel door de kerk. ‘Broken Jug’ krijgt een vaste plek in het havenstadje. Weliswaar niet op de dijk, maar op de nieuwe parkeerplaats naar de veerboten.

NOS deelde een artikel over dit nieuws.

Foto © Joachim de Ruijter

Samen zetten we gedachtegoed van Joop voort

Samen herinneringen ophalen. Joop op pad met Jan en alleman. Strunend door het Waddengebied. Verhaal halen. Verhalen vertellen. Dromen verwezenlijken. Proosten met een glas chardonnay.  Met een lach en een traan lezen we alle mooie herinneringen en berichten die gedeeld worden. We zijn dankbaar om op deze manier troost te mogen vinden.

“Uit zijn ogen straalt hoop aangestoken door het jolige plezier van de onmogelijke dromen.” Met de hoop die Jean-Luc beschrijft kijken we naar de toekomst. Sense of Place gaat door. In welke vorm? Daar gaat de Raad van toezicht zich de komende tijd over buigen.

Droom mee
Er valt nog veel te ontdekken en dromen rondom de Waddenkust. Heb jij een idee dat binnen Sense of Place past of wil jij je droom met ons delen? Laat het ons weten via info@sense-of-place.eu.

Samen zetten we het gedachtegoed van Joop voort.

Message de Jean Luc pour Joop from Sense of Place on Vimeo.

Beeld: Videobrouwers
Audio: Jean-Luc Courcoult
Montage: Terschelling TV

Onverwacht overlijden Joop Mulder

Zondag 10 januari 2021 kregen wij het verdrietige nieuws te horen dat Joop Mulder, geestelijk vader en boegbeeld van Oerol en Sense of Place, niet meer onder ons is.

Sense of Place is dankzij zijn liefde en passie voor het Waddengebied ontstaan. Met de culturele landschapsprojecten langs de Waddenkust bracht hij mensen en verhalen samen om het landschap, de natuur en cultuur zichtbaar te maken voor een breder publiek.

Joop was een lieve man, met een enorme verbeeldingskracht. Authentiek, eigenzinnig met een grote bevlogenheid voor wat kunst, natuur en landschap verbindt. Zijn tomeloze energie, honderd-en-een ideeën en zijn betrokkenheid met alles en iedereen om hem heen zullen we vreselijk missen.

Hij heeft voor Terschelling, Fryslân, Nederland maar ook internationaal veel betekend voor het culturele landschap. Voor zijn inzet ontving hij belangrijke onderscheidingen, waaronder Officier in de Orde van Oranje-Nassau en Chevalier dans l’Ordre des Arts et des Lettres. Zonder Joop was er geen Oerol, was er geen Culturele Hoofdstad van Europa Leeuwarden-Fryslân 2018 en geen Sense of Place. Een culturele grootheid is er niet meer, maar zijn culturele erfenis blijft bestaan!

In memoriam
Voor iedereen die zijn of haar medeleven wil betuigen aan de nabestaanden van Joop of een herinnering wil delen is welkom om dat te doen via het condoleanceregister.

“Thou, nature, art my goddess. To thy law my services are bound.” – William Shakespeare

 

Portret Joop Mulder gemaakt door fotograaf Frank Ruiter.

FryslânPhoto organiseert fotowedstrijd

FryslânPhoto organiseert de fotowedstrijd: ‘Het boerenleven van de eigenheimers”

Laat je inspireren door de verhalen van de boeren van de foto- en verhalenroute “Bildtstars en Eigenheimers”.

Maak 1 foto en stuur deze met een korte toelichting, voor 31 augustus, naar: info@fryslanphoto.com.
Na 31 augustus zal de jury, bestaande uit: Lambert de Jong, Jan Idsardi en Gretha Wijbenga de beste foto uitzoeken.
De prijswinnaars zullen persoonlijk bericht krijgen en de foto’s worden geplaatst op de website en de social-media van FryslânPhoto.

1e prijs:  Boeren Avonturen op het land, fotoboek over het boerenleven in de Nederlandse fotografie. Met mooie foto’s over het boerenleven
2e prijs: Dagboek van een fotograaf: Stephan VanFleteren
3e prijs: Fototijdschrift

Kijk voor alle informatie op www.fryslanphoto.com

Ferwert – LIGHTLINES

LIGHTLINES

Samen met kunstenaar Rob Sweere praat Sense of Place momenteel met diverse bewoners van Ferwert over hun wens het dorp te verbinden met de Zeedijk en de Waddenzee. Hoe creëren we een zichtlijn vanaf de kerk naar de dijk om deze verbinding te maken tussen dorp, bos, zeedijk, het Wad en Ameland? Het bos is op de zichtlijn al ‘opengemaakt’!

Met ‘Lightlines’ wil de kunstenaar een 10 kilometer lange verbindingslijn leggen. Dit zou kunnen met een serie kunstwerken die als baken in het landschap staan. Ieder kunstwerk met een grote ronde lichtlijn. ’s Avonds kun je de tien kilometer lange lijn zien. Ook zou ieder kunstwerk beklommen kunnen worden om zo vanaf hoogte het omringende landschap te ervaren.

Eind van de zomer ronden we het onderzoek af dat we samen  uitvoeren we met Staatsbosbeheer, Wim Boetze en Peter de Kan.

 

de Golf van Termunterzijl

In het uiterste noorden van Groningen, bij Termunterzijl ligt de Kleine Polder. Sinds 2019 is het Groninger Landschap eigenaar van het gebied en hebben ze samen met bewoners een mooi plan ontworpen waarbij recreatie en natuur hand in hand gaan. Er worden een aantal nieuwe natuureilanden gerealiseerd naast de al bestaande zwemplas. Daarnaast wordt er een speeleiland gecreëerd en is er ruimte voor een Landmark die het verhaal vertelt van dit prachtige stukje UNESCO werelderfgoed. Het Waddengebied. Het Groninger Landschap gaf Sense of Place de opdracht dit Landmark te ontwerpen. Dit hebben we gedaan in samenwerking met Observatorium Rotterdam. Hieruit is “De Golf van Termunterzijl” ontstaan.

Met het uitzichtpunt in de kleine polder wordt een lijn gemarkeerd tussen de oude dijk en zeewering die steeds hoger wordt. Op de lijn staat de sculptuur ‘De golf van Termunterzijl’. Een betreedbare trap die het lijnenspel van de hoogteverschillen volgt. Van 10 meter naar 0 NAP en weer naar 4 meter boven NAP. De kleine polder wordt met de herinrichting een aantrekkelijke bestemming. Met de kunstzinnige ingreep wordt het ook een plek om je te verwonderen en verbazen over de permanente veranderingen van het Groninger landschap in afwachting van wat komen gaat. Bezoekers ontdekken en beleven, al wandelend door de Kleine Polder en over de Golf, vanuit verschillende perspectieven het gebied.

Op dit moment werken we aan de dekking van de kosten en hopen we het definitieve plan deze zomer aan de bewoners voor te leggen.

 

 

Soundings

Soundings:  een ontdekkingsreis door het Groninger Waddenlandschap
Een beoogde route van het Lauwersmeergebied langs de dijk (de kiek over diek route) naar het gebied bij het Uithuizemerwad.

Op bijzondere plekken langs de route ambiëren we installaties die een vergrootglas leggen op het landschap en de beleving van dit landschap verrijken.
Het doel is niet het land verfraaien door elementen toe te voegen, maar ingrepen te doen die de waarneming veranderen en scherper maken.
Waar met het blote oog niets te zien is dan zee, land en schapenkeutels, geeft Soundings een nieuwe beleving van de omgeving die je met andere ogen naar het landschap laat kijken, of beter gezegd, met andere oren naar het landschap laat luisteren

De semipermanente installaties zullen worden gemaakt met materiaal uit de omgeving. Zoals de typische rode klei waar de bakstenen van zoveel huizen in de omliggende dorpen zijn gebouwd en de mossen die overal langs de kust groeien.

Theun Mosk, verantwoordelijk voor design en architectuur van de plekken, werkt o.a. in Watermill, het instituut van Robert Wilson on Long Island in NY, als met jonge kunstenaars in NL.  De locaties worden vastgesteld in samenwerking met Groninger Landschap, Noorderzijlvest,  Natuurmonumenten en andere kenners van het landschap.

We hopen in 2023 te openen met een tentoonstelling/geluidsinstallatie in het Groninger Museum. De tentoonstelling wordt samengesteld door Robert Wilson. Hij gaat de elementen verbinden met de inbreng van de mens in het allesomvattend. Tevens heeft het  Groninger Museum de initiators uitgenodigd om het landschapswerk vanuit het museum te laten starten. We verbinden hiermee het museum met het noordelijk landschap. Hoe we dit precies gaan doen werken we samen met het museum verder uit.

Het project is in fases opgedeeld en dankzij de steun van Stichting Beringer Hazewinkel en Stichting De Versterking kunnen we dit jaar van start met o.a. het locatie onderzoek en het definitief ontwerp.

Soundings is een samenwerkingsproject van Sense of Place met landschapskunstenaar Theun Mosk, geluidskunstenaar Andreas Hirsch , internationaal gerenomeerd kunstenaar Robert Wilson en het Groninger Museum.

 

Théâtre des Calanques

Afgelopen week (februari 2020) reisde Joop Mulder op uitnodiging van Théâtre des Calanques af naar Marseille.

Het Théâtre des Calanques werd in 2007 opgericht door Serge Noyelle en Marion Coutris. Na 23 jaar lang het Théâtre du Chatillon in Parijs te hebben geleid trokken ze naar Marseille en lieten ze het Zuid Franse publiek kennis maken hun zeer visuele werk waarin een verbinding wordt gecreëerd tussen opera, dans en circus.  In 2017 kreeg hun Théâtre des Calanques een vaste plek, gelegen aan de rand van het nationale park Les Calanques in een gloednieuw houten theater gericht op de balans tussen cultuur en natuur. Geïnspireerd door Sense of Place en het Oerol festival alwaar ze verschillende voorstellingen creëerden.  Hier groeide hun liefde voor het theaterlandschap en willen ze nu graag via landschapsprojecten de verbinding maken tussen cultuur en natuur en het verhaal van hun landschap vertellen. Dit in het Parc national des Calanques en het Parc naturel régional des Alpilles.

Joop Mulder werd uitgenodigd om naar Marseille te komen om te adviseren en te helpen bij het opzetten van een pilot programma in deze parken met kunstenaars en studenten uit de regio en uit Nederland. Deze pilot gaat dit jaar plaatsvinden.

Mulder sprak o.a. met natuurbeheerders, bestuurders, directeuren toerisme en marketing en met de directie van de ‘Université Architecture’ in Marseille.

Sense of Place werkt nu een voorstel uit en reist hoogst waarschijnlijk eind maart voor een tweede bijeenkomst af naar Zuid Frankrijk.

“Ik wil met dit project een mooie verbinding leggen tussen het ambitieuse Marseille en Leeuwarden. Leeuwarden en Frankrijk hebben al een groeiende vriendschap en dit past mooi in die lijn.” aldus Mulder.

Camera Batavia

Ook dit jaar werken we weer verder aan de realisatie van Arjen Boerstra’s Camera Batavia bij Ternaard. Dit soort projecten gaan niet over 1 nacht ijs en vragen veel voorbereidingstijd. Dit vraagt van alle partijen weer veel geduld. “We zijn hier nu al een aantal jaar mee bezig en soms levert dit frustratie op. Maar we weten ook dat het uiteindelijk allemaal de moeite waard zal zijn”, aldus Joop Mulder. Ook Arjen Boerstra kijkt uit naar het moment wanneer zijn werk daadwerkelijk op de dijk zal staan. “Ik denk dat het geweldig is jezelf met deze plek als een totaliteit vanuit de toren via de spiegel te ervaren. Ik heb deze locatie met al zijn kwaliteiten natuurlijk niet voor niets gekozen!” Aldus Boerstra.

Hoe de toren er op locatie uit komt te zien? Nou zo dus! link naar filmpje

 

camera batavia op locatie in Ternaard

Impactmeting Bildtstars en Eigenheimers

Voor Bildtstars en Eigenheimers, onze foto- en verhalenroute over aardappelboeren in Noordoost-Fryslân, lieten we door Lysias Advies een impactmeting uitvoeren. Hierbij is de maatschappelijke impact van Sense of Place en het project Bildtstars & Eigenheimers in kaart gebracht.

Het uitgebreide onderzoek resulteerde in een prachtig magazine waarin de visie van geportretteerde aardappelboeren, omwonenden en ondernemers op het project te lezen zijn.

Daarnaast is aan de hand van de 4 kernwaarden identiteit, leefbaarheid, toerisme en economie, de gerealiseerde én verwachte toekomstige impact van het project Bildtstars & Eigenheimers in beeld gebracht.

 

Foto: Familie Jensma- de Vries, Hallum | © Siem Akkerman  fotografie

 

Informatiebijeenkomst ‘De Streken’, 30 oktober 2019

Voor het houten getijdenkunstwerk ‘De Streken’ van Marc van Vliet heeft Sense of Place een prachtige locatie op het oog: nabij Westhoek, over een oude strekdam. De haalbaarheid van de plannen wordt nog onderzocht. Graag komen we in contact met bewoners, belanghebbenden en geïnteresseerden om inzichten en ideeën uit te wisselen.  Hiervoor hebben we een bijeenkomst gepland in Sint Jacobiparochie. U bent van harte welkom op woensdag 30 oktober 2019 om 19.30 uur in buurthuis De Spitsroeden.

In gesprek met het dorp
Tijdens de bijeenkomst vertelt de organisatie van Sense of Place samen met Marc van Vliet meer over de plannen voor het kunstwerk en willen we vervolgens graag in gesprek raken met bewoners en geïnteresseerden. Sense of Place is op zoek naar een locatie voor het kunstwerk van Van Vliet, dat in 2015 in zijn eerste verschijningsvorm te zien was op Oerol.

Joop Mulder, initiator van Sense of Place: ‘De Streken vormt een ontmoetingsplaats die per uur en per dag een andere kijk op het waddenlandschap biedt, door met zonlicht en het getij te spelen. Daardoor kun je als bezoeker eb en vloed op een heel bijzondere manier beleven. Westhoek zou daarvoor een prachtige locatie kunnen zijn.’

Winnaar Vredeman de Vries LC-publieksprijs 2019
Het ontwerp van De Streken werd begin oktober door het publiek uitgeroepen tot winnaar van de Vredeman de Vries LC-publieksprijs 2019. Deze door de Provincie Fryslân ingestelde prijs voor design wordt eens in de twee jaar uitgereikt.

Aanmelden voor informatiebijeenkomsten
Bewoners, belanghebbenden en geïnteresseerden uit Westhoek die de bijeenkomst bij willen wonen, kunnen zich aanmelden via info@sense-of-place.eu. Naast een uitnodiging voor de bijeenkomst op 30 oktober, wordt u dan ook op de hoogte gehouden van verdere ontwikkelingen en vervolgbijeenkomsten omtrent De Streken in Westhoek.

 

foto: Saris & den Engelsman

‘Wachten op hoog water’ van Jan Ketelaar is klaar

Op maandag 16 september is de dunne dame van Jan Ketelaar onder grote belangstelling van pers en publiek geïnstalleerd op de zeedijk bij Holwerd. Daarmee is het werk ‘Wachten op hoog water’ nu echt compleet. Ongeveer honderd mensen verzamelden zich op de dijk om de plaatsing bij te wonen. Klapstoelen en picknicktafels kwamen van stal, koffie en lekkers werd gul gedeeld. Een perfecte, passende afsluiter voor dit project: het kunstwerk wil mensen samenbrengen en gaat eerst en vooral over de zoektocht naar uitwisseling en balans.

Plaatsing door Mannen van Staal
De dunne dame werd ‘te plak’ gezet door het Leeuwarder bedrijf de Mannen van Staal, op aanwijzing van kunstenaar Jan Ketelaar en onder het toeziend oog van het toegestroomde publiek. De volle dame werd afgelopen december al geplaatst en is sindsdien een geliefd baken op de dijk. Nu kunnen bezoekers dan eindelijk beide dames bij de hand nemen en samen met hen uitkijken over het Wad.

Bekijk hieronder het filmpje dat de Leeuwarder Courant maakte van de middag op de dijk:

Ook Omrop Fryslân was bij de plaatsing aanwezig. Bekijk hier de reportage waarin kunstenaar Jan Ketelaar en Sense of Place-oprichter Joop Mulder vertellen over de voltooiing van het project.

Tien jaar lang lassen
Al in 2010 begon Jan Ketelaar aan zijn tijdrovende project: twee gelaste, metalen vrouwbeelden van vijf meter hoog. Eerst op eigen houtje, de laatste jaren in samenwerking met Sense of Place. ‘Tien jaar heb ik er aan gewerkt, waarvan de laatste zes fulltime,’ vertelde Ketelaar eerder aan het Friesch Dagblad, waarin in aanloop naar de installatie een groot artikel over zijn loopbaan en projecten verscheen. ‘Vooral ’s nachts riepen de dames me steeds. Voor het eerst in heel lange tijd slaap ik nu weer uit.’

Frisse moed voor Sense of Place
Sense of Place is blij en trots ‘Wachten op hoog water’ onderdeel van het programma te kunnen noemen en werkt met frisse moed verder aan verbindende, kwalitatief hoogstaande landschapsprojecten langs de Waddenkust. Voor volgend jaar staan onder meer de realisatie van ‘Camera Batavia’ van Arjen Boerstra en ‘De Streken’ van Marc van Vliet op de planning.

Publiek welkom bij installatie dunne dame van Jan Ketelaar

Op maandag 16 september tussen 13.00 en 15.00 uur wordt het tweede beeld van Jan Ketelaar, de dunne vrouw, op de zeedijk bij Holwerd geplaatst. Het beeld komt naast het beeld van de volle vrouw te staan, dat eind vorig jaar al werd geïnstalleerd. Getweeën dragen de beelden de naam Wachten op hoog water. Publiek is welkom om bij de installatie aanwezig te zijn en – passend bij de gedachte achter het werk – eten en drinken te delen tijdens een gezamenlijke picknick.

Lassen, lassen en nog eens lassen
Bijna tien jaar lang werkte beeldhouwer en dichter Jan Ketelaar in zijn werkplaats in Drachten aan de metershoge, van metaal gelaste vrouwenbeelden. Beide beelden zijn opgebouwd uit een frame van aan elkaar gelaste stangetjes. De ruimtes tussen die stangetjes zijn vervolgens dichtgelast, een tijdrovende klus waaraan wellicht alleen een echte, volhardende ‘potzenmaker’ – een maker van serieuze grappen, zoals de veelzijdige Ketelaar zichzelf omschrijft – aan zou durven beginnen. Al die tijd heeft de kunstenaar een even eenvoudig als ontroerend beeld voor ogen: ‘Eén iemand die helemaal alleen naar het beeld op de dijk loopt, beide vrouwen bij de hand neemt, over het water kijkt en huilt; van blijdschap en verdriet tegelijk.’

Zoektocht naar balans en uitwisseling
De volle dame, die afgelopen december op de dijk werd geplaatst, is al niet meer weg te denken als baken langs de kust bij Holwerd. Aan de dunne dame legde Ketelaar op vrijdag 30 augustus de laatste hand; die dag werd ze verplaatst naar het Leeuwarder bedrijf Mannen van Staal, waar het beeld verder wordt voorbereid voor plaatsing op de zeedijk. De dames kijken vanaf 16 september – zij aan zij, beide naakt, kwetsbaar maar ook trots – uit over de Waddenzee. Ketelaar: ‘Ik hoop dat de beelden de mensen zullen samenbrengen, maar ook dat het werk aanzet tot nadenken over de contrasten in de wereld. De menselijke zoektocht naar balans en uitwisseling, daar draait het in de kern om.’

Frisse moed voor Sense of Place
De laatste jaren werd Ketelaar bijgestaan door Sense of Place, het waddenkunstproject van Oerol-oprichter Joop Mulder. Ook voor hem was het project onmiskenbaar een oefening in geduld en doorzettingsvermogen, met name door de lange vergunningstrajecten waar veel van de landschapsprojecten mee te maken kregen. Dit jaar lijkt dan eindelijk de vaart erin te komen. ‘Eerder deze zomer werd het project Dobbepaarden afgerond met een groot, landschappelijk ingepast kunstwerk van Marcel van Luit in de Ozingadobbe bij Marrum,’ vertelt Mulder. ‘Nu de voltooiing van Wachten op hoog water ook nog eens in zicht is, geeft ons dat frisse moed voor de toekomst. Voor volgend jaar staan onder meer de realisatie van De Streken van Marc van Vliet en Camera Batavia van Arjen Boerstra op de planning.’

Publiek welkom bij installatie
Jan Ketelaar en Sense of Place nodigen iedereen van harte uit om aanwezig te zijn bij de plaatsing van de dunne dame op de zeedijk bij Holwerd. Publiek wordt gevraagd eten en drinken mee te brengen en dit met elkaar te delen tijdens een informele, gezamenlijke picknick. Een feestelijke middag die in het teken staat van samenzijn, uitwisselen, delen en doorzetten – geheel in de geest van de metershoge dames van Jan en Joop, uitkijkend over het Wad.

Locatie: Nieuwe Zeedijk Holwerd (Adres voor navigatie: Grandyk 9, Holwerd)
Tijd: Maandag 16 september tussen 13:00 en 15:00 uur
Parkeren: Er is parkeergelegenheid in beide bochten van de weg naar de pier. Daarnaast mag voor deze gelegenheid geparkeerd worden op de ‘depot-ruimte’ van Wetterskip Fryslân onder aan de dijk (zie kaart). Parkeren op het gras is niet toegestaan.

 

Locatie extra parkeerplekken (voor deze gelegenheid) nabij Wachten op hoog water

Wachten op hoog water wordt mede mogelijk gemaakt door:

Provincie Fryslân, het Waddenfonds, de Friese Rabobanken, Wetterskip Fryslân, Gemeente Noardeast-Fryslân, Douma Staal, RE-ON LAS Lastechniek, LSC Ladder & Steiger Centrale, Mannen van Staal, EenS, Paviljoen De Walvis, familie W. Stielstra en Judith Nieken

Voortzetting ‘Off Season Art Gardening’ in Mariestad

Na de aftrap van het internationale project ‘Off Season Art Gardening’ op Oerol Terschelling – afgelopen juni – is het volgende week de beurt aan Mariestad, Zweden om de deelnemende kunstenaars en ondersteuningspartners te ontvangen. Van 9 september tot en met 13 september verzorgt de organisatie aldaar een Artist Residence Programme (voor kunstenaars) en een Study Visit (voor cultuurprofessionals). Het doel is om Nederlandse, Zweedse en Litouwse kunstenaars die zich bezighouden met land art, landschapsarchitectuur en tuinontwerp in contact te brengen met lokale gemeenschappen in stedelijke en landelijke gebieden. Zowel de toeschouwers als de makers worden uitgenodigd te reflecteren op hun relatie met het landschap.

‘Artist in Residence Week’ Mariestad
In Mariestad worden de zes deelnemende kunstenaars – twee uit ieder land – wegwijs gemaakt in de omgeving middels een rondleiding, studiebezoeken en lezingen. Vervolgens gaan ze aan de slag met Simon Irvine, een erg bekende Zweedse tuinarchitect. Hij verzorgt een reeks workshops. Ook organiseert de Universiteit van Skövde verschillende activiteiten voor de kunstenaars.

Studiebezoek culturele ondersteuningspartners
Naast de activiteiten voor kunstenaars organiseert Mariestad een ‘studiebezoek’ voor culturele ondersteuningspartners die betrokken zijn bij het project Off Season Art Gardening. Sense of Place was afgelopen juni host en organisator voor het Zweedse en Litouwse bezoek op Oerol Terschelling en is nieuwsgierig naar de kennis en kunde die er op cultureel gebied in Mariestad te vinden is. De focus van het bezoek ligt op het uitwisselen van ideeën over de plaats van kunst in rurale gebieden, en manieren om op creatieve wijze met sociale en milieugerelateerde vraagstukken om te gaan. Vanuit Sense of Place is projectleider Wendy Gooren aanwezig.

Over het project
Off Season Art Gardening duurt in totaal 32 maanden en is een samenwerking tussen de gemeente Mariestad, de Universiteit van Skövde, gemeente Ukmergė en Sense of Place. Het project wordt mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van het programma ‘Creatief Europa’.

De aftrap van het project vond plaats van 17 tot en met 21 juni 2019 op Oerol onder leiding van Alex van de Beld. Kunstenaars Vaidas Ramoška, Andrius Janulis, Cora Bosch-de Groot, Jack Visser, Ulrika Jansson & Jonas Liveröd (uit Zweden, Litouwen en Friesland) werkten op locatie aan een drijvende tuin voor de kust van West-Terschelling. Lees hier een blog over de resultaten.

Kunstwerk ‘Paardendobbe’ feestelijk geopend

Op vrijdag 30 augustus is het kunstwerk ‘Paardendobbe’ van Marcel van Luit officieel geopend. Het werk is te zien in de Ozingadobbe bij Marrum, de plek waar in 2006 een grote groep paarden ingesloten raakte door het zeewater na een zware storm op het Noarderleech. Het kunstwerk in de dobbe is onderdeel van de buitendijkse wandelroute Dobbepaarden, een initiatief van Sense of Place, It Fryske Gea en Doarpsbelang Marrum-Westernijtsjerk.

Verbinding tussen kunst, cultuur, natuur en bedrijfsleven
Sense of Place verbindt de kracht van kunst, cultuur, natuur en creativiteit om landschapsprojecten in het Waddengebied aan te jagen. Al die waarden komen terug in het kunstwerk achter de zeedijk bij Marrum, met recht een gezamenlijke inspanning van cultuur- en natuurorganisaties, cultuurfondsen, ondernemers en gemeente Noardeast-Fryslân. ‘We hebben hulp gekregen uit allerlei hoeken,’ aldus Wendy Gooren van Sense of Place. ‘Cultuurfondsen als De Versterking en Stichting Siebolt hebben een bijdrage toegekend, maar ook vanuit de paardenwereld hebben we financiële steun gekregen: zowel het Koninklijk Friesch Paarden Stamboek (KFPS) als Stichting Faderpaard hebben bijgedragen aan het kunstwerk. We merkten dat het verhaal van de paarden van Marrum zich bij uitstek leent voor het leggen van de verbinding tussen natuur, cultuur en kunst. De gebeurtenis leeft nog steeds onder heel veel mensen, in Marrum maar ook ver daarbuiten.’

Foto: Siem Akkerman | fotografie

Feestelijke opening met subsidiënten, sponsoren en betrokkenen
Het kunstwerk in de paardendobbe werd eerder deze zomer geplaatst onder grote belangstelling van de lokale pers. De opening op 30 augustus was in de eerste plaats een feestelijke bijeenkomst voor subsidiënten, sponsoren en betrokkenen. Henk de Vries – directeur van gebiedsbeheerder It Fryske Gea – vertelde in zijn openingswoord over het buitendijkse landschap, de paarden die in 2006 zo tragisch kwamen vast te zitten op de rand van de dobbe en de bijzondere reddingsactie met zes lokale amazones. Een gebeurtenis die kunstenaar Marcel van Luit, verantwoordelijk van het ontwerp van het kunstwerk in de dobbe, treffend en kunstzinnig heeft weten te vatten in beeld.

Op de dag van de opening presenteerde kunstenaar Van Luit een limited edition van de afbeelding in de dobbe. Dit in samenwerking met sponsoren Wilcovak, ChromaLuxe, Epson en Neenah Coldenhove. Laatstgenoemde vertoonde tijdens de opening een making of video van het kunstwerk; technisch gezien een hele uitdaging, omdat het in het water ligt en landschappelijk is ingepast. We zijn blij dat we op de hulp van deze vakmensen konden rekenen.


Boven: Making of video door Neenah Coldenhove (door Reel Media) 

‘We hopen dat veel en vooral veel verschillende mensen plezier gaan beleven aan de wandelroute en het kunstwerk,’ zegt Wendy. ‘Van kunst- en cultuurminners tot paardenliefhebbers en van fervent Wadbezoeker tot mensen die voor het eerst buitendijks komen. En de Marrummers zelf natuurlijk; we hopen dat zij trots zijn op het resultaat en het gebied waarin zij wonen.’

De dunne dame is op pad!

Het tweede beeld van Wachten op hoog water – de dunne dame – is op vrijdag 30 augustus 2019 vertrokken uit de werkplaats van kunstenaar Jan Ketelaar. Bij de Mannen van Staal wordt ze verder gereedgemaakt voor de installatie op de dijk bij Holwerd, waar ze een plekje krijgt naast de volle dame. Na negen jaar is daarmee de voltooiing van dit megaproject nu echt in zicht.

Omrop Fryslân legde het vervoer uit de werkplaats van Jan Ketelaar vast en interviewde de kunstenaar en Joop Mulder, initiator van Sense of Place. Bekijk de video hier:

De dunne dame wordt op maandag 16 september vanaf 13.00 uur op de zeedijk bij Holwerd geïnstalleerd. Geïnteresseerd publiek is van harte welkom om een kijkje te komen nemen en dit moment samen te vieren. Dit zal op informele wijze gebeuren: we nodigen iedereen uit om koffie/thee/lekkers mee te brengen voor een gezamenlijke picknick en brengen zelf natuurlijk ook de nodige versnaperingen mee. Jan Ketelaar en team Sense of Place, waaronder artistiek leider Joop Mulder, zullen tot een uur of 16.00 aanwezig zijn.

Limited edition van ‘Paardendobbe’ door Marcel van Luit

Marcel van Luit – de kunstenaar die het adembenemende kunstwerk in de paardendobbe bij Marrum ontwierp – brengt in samenwerking met partners Wilcovak, Epson, Neenah Coldenhove en ChromaLuxe een limited edition-afdruk van de afbeelding in de dobbe uit. Dit ter ere van de officiële opening van het kunstwerk op vrijdag 30 augustus. De volledige opbrengst gaat naar het nog te realiseren project Terp fan de Takomst, waar wij samen met It Fryske Gea en het dorp Blije aan werken. We zijn ontzettend blij met dit genereuze gebaar!

Technische specificaties en oplage
De limited edition-afdruk wordt vervaardigd door de vakmensen die ook het grote kunstwerk in de paardendobbe realiseerden. Het beeld wordt door Wilcovak geprint op Jetcol DHS transfer papier van Neenah Coldenhove en getransfereerd op ChromaLuxe. Wilcovak is gespecialiseerd in Fine Art Printing en zorgt ervoor dat het kunstwerk middels een bijpassend ophangframe zo aan de muur kan. Het werk wordt uitgebracht in een oplage van 20 stuks.

Prijs: € 300,-
Afmeting: 50 x 70 cm
Afwerking: ChromaLuxe
Oplage: 20 stuks

 

 

Meer informatie
Bij interesse kunt u contact opnemen met dirk.vanvreeswijk@neenah.com.

Getijdenkunstwerk ‘De Streken’ mogelijk naar Westhoek 

Voor het houten getijdenkunstwerk ‘De Streken’ van Marc van Vliet heeft Sense of Place een prachtige locatie op het oog: nabij Westhoek, over een oude strekdam. De haalbaarheid van de plannen wordt nog onderzocht. Graag komen we in contact met bewoners, belanghebbenden en geïnteresseerden om inzichten en ideeën uit te wisselen. 

Verstilde beleving van eb en vloed 

Het werk ‘De Streken‘ was in 2015 in zijn eerste verschijningsvorm te zien op Oerol. Het is een ontmoetingsplaats die per uur en per dag een andere kijk op het waddenlandschap biedt door met zonlicht en het getij te spelen. Daardoor kun je als bezoeker eb en vloed op een heel bijzondere manier beleven. Die beleving van het getij begint overigens al bij de tocht naar het kunstwerk: bij eb zou het getijdenobject lopend te bereiken zijn over het wad, bij vloed alleen over een meterslange houten loopbrug. Bezoekers zullen er een beetje moeite voor moeten doen het werk te zien. Dat past bij het kunstwerk en ook bij Sense of Place: geen hordes toeristen, maar een verstilde beleving.

Onderzoek naar plaatsing bij Westhoek 
Op dit moment is Sense of Place aan het verkennen of het mogelijk is om ‘De Streken’ over de oude strekdam – ten oosten van Westhoek – te plaatsen. Het werk heeft dan een dubbele functie: het verwijst naar en draagt bij aan de verkweldering van het gebied, terwijl het tegelijkertijd op artistieke wijze de processen van het Wad zichtbaar maakt. De fundering van het werk zou het jaar rond blijven liggen, sommige kwetsbare houten onderdelen zouden in de winter naar binnen moeten.

In gesprek met het dorp
Veel van de Sense of Place-projecten sluiten aan bij initiatieven en wensen van lokale gemeenschappen en dorpsbelangen. ‘De Streken’ op deze locatie heeft Sense of Place weliswaar zelf geïnitieerd, maar kan niet tot stand komen zonder de inbreng van bewoners. Graag komen we samen met Streekbelang Oost- en Westhoek in contact met meer bewoners, belanghebbenden en geïnteresseerden uit Westhoek.

Aanmelden om op de hoogte te blijven
Een eerste informatiebijeenkomst over de mogelijke plaatsing van De Streken bij Westhoek staat op de planning voor na de zomervakantie. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via info@sense-of-place.eu om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen.

Genomineerden Joop Mulder Plak 2019 bekend

Op 11 september mag onze artistiek leider Joop Mulder voor de derde keer de ‘Joop Mulder Plak’ uitreiken, een stimuleringsprijs van Oerol Festival voor kunstenaars die verrassend werk ontwikkelen in het Terschellinger landschap. Emke Idema, Sofie Doeland en Studio Buiten Werking zijn dit jaar de drie genomineerden. De uitreiking vindt plaats in Harlingen.

De Joop Mulder Plak werd in 2017 in het leven geroepen als eerbetoon aan Joops rol als oprichter van Oerol. De prijs biedt kunstenaars en pioniers de mogelijkheid om zich verder te ontwikkelen. In 2017 won kunstenaarsduo Hart van Veen en in 2018 won Bart van de Woestijne de Joop Mulder Plak. De winnaar ontvangt een geldbedrag, gebaseerd op donaties.

Meer informatie over de stimuleringsprijs en de drie genomineerden is hier te vinden.

Expositie ‘Moving Landscapes’ op Föhr

Nieuws vanaf het Duitse waddeneiland Föhr: de opbouw van de reizende groepsexpositie Moving Landscapes – afgelopen maand nog te zien op Oerol Terschelling – is klaar! Vijf landschapswerken hebben op het eiland een gloednieuw (en ook al wonderschoon) plekje gekregen vanwege het tienjarig jubileum van Museum Kunst der Westküste.

De werken die op Föhr te zien zijn: ‘Level’ van Bouke Groen, ‘Tumbling in Time’ van Sofie Doeland, ‘Here We Are’ van Theun Mosk, ‘Draaiing’ van Hart van Veen en ‘Luw’ van Firma Kluit.

De tentoonstelling op Föhr is van 29 juli tot en met 29 september te bewonderen. Meer informatie en een handige kaart met de locaties van de werken is hier te vinden. De expositie is vrij toegankelijk.

Foto: perspresentatie Moving Landscapes op Föhr | Datum: 24 juli 2019 | Werk: ‘Luw’ van Firma Kluit

Moving Landscapes is een Sense of Place-initiatief van artistiek leider en pionier Joop Mulder, in co-productie met Oerol Terschelling en Museum Kunst der Westküste. De bestaande installatie Camera Batavia van Arjen Boerstra is de spil en inspiratie van het project. Daaromheen is een groep kunstenaars uitgenodigd om vijf nieuwe werken te creëren. 

Dobbepaarden: het vervolg

Vanwege het vogelbroedseizoen was de ‘Dobbepaarden-wandelroute’ even gesloten, maar vanaf 15 juli kun je weer zeven kilometer lang uitwaaien achter de zeedijk bij Marrum! De route vertelt het alom bekende verhaal van de dobbepaarden en is een mooi eerbetoon aan de reddingsactie. Ken je het verhaal nog niet? Beleef het al wandelend. Je kan zelfs het hele gebied ontdekken, doordat de nieuwe route aansluit op de binnendijkse wandelpaden.

In dezelfde week realiseren Sense of Place en It Fryske Gea met behulp van vele sponsoren een uniek kunstwerk van Marcel van Luit ín de Ozingadobbe. Hoe dat er uit gaat zien? Dat houden we nog even geheim, maar geïnteresseerden zijn woensdag 17 juli 2019 van harte welkom om te komen kijken bij de installatie van het permanente kunstwerk. De werkzaamheden beginnen al vroeg in de ochtend. Rond 9.30 uur wordt het kunstwerk, dat bijna twee ton weegt, met een hijskraan in de dobbe geplaatst. Het kunstwerk komt vlak op het water te liggen, waardoor het alleen vanaf de rand te bekijken is. Vanaf afstand is het werk niet zichtbaar, zodat het open landschap behouden blijft.

De dobbe is te bereiken via de kruising van de zeedijk en de Ozingaloane te Marrum. Steek bij de dijksovergang naast het Tempeltje van Ids Willemsma de zeedijk over, dan tref je aan de linkerzijde de startlocatie van de wandelroute. De dobbe zelf ligt op een afstand van circa 350 meter landinwaarts vanaf de zeedijk.

Locatie van de Ozingadobbe op Google Maps: https://goo.gl/maps/fhs7A6sy52rKcSvX8

///

Dit project is een initiatief van Doarpsbelang Marrum-Westernijtsjerk, It Fryske Gea en Sense of Place.

Het kunstwerk wordt mede mogelijk gemaakt door De Versterking,  STICHTING SIEBOLT FOUNDATION, Fries Paardenstamboek, Stichting Faderpaard en Gemeente Noardeast Fryslân en verschillende sponsoren: Wilcovak, Neenah Coldenhove, Chromaluxe en Epson.

Moving landscapes op Oerol

Moving Landscapes is een reizende expositie, een Sense of Place-initiatief van artistiek leider en pionier Joop Mulder.

De zes landschapskunstwerken van Moving Landscapes manipuleren, raken en navigeren het perspectief van de toeschouwer. Zij maken het onzichtbare zichtbaar en nodigen uit tot een nieuwe ontdekkingsreis door het landschap en frisse blik op de Wadden.
De bestaande installatie Camera Batavia van Arjen Boerstra is de spil en inspiratie van het project. Daaromheen is een groep kunstenaars, geen onbekenden van Oerol en Sense of Place, uitgenodigd om vijf nieuwe werken te creëren. Dit zijn geworden: Level van Bouke Groen, Tumbling in Time van Sofie Doeland, Here We Are van Theun Mosk, Draaiing van Hart van Veen en Luw van Firma Kluit.
Moving Landscapes is gerealiseerd door Sense of Place en Oerol, in co-productie met het Museum Kunst der Westküste op het Duitse Waddeneiland Föhr. Na Oerol reist de expositie af naar Föhr in het kader van het tienjarig jubileum van het museum en is daar vanaf eind juli twee maanden te zien.

De openluchttentoonstelling op Oerol is vrij te bezoeken

Wandelroute Dobbepaarden

November 2006, een zware storm heeft het buitendijkse land onder water gezet. Ruim 200 paarden staan op de rand van een dobbe in Noard-Fryslân Bûtendyks. Ingesloten door het zeewater. De reddingsactie van zes amazones wordt wereldnieuws en de beelden staan in vele geheugens gegrift.

Op initiatief van Doarpsbelang Marrum-Westernijtsjerk is in samenwerking met It Fryske Gea en Sense of Place een wandelroute uitgezet met het verhaal van de Dobbepaarden als thema. De route begint bij het kunstwerk van Machiel Braaksma achter de waddendijk bij Marrum. Bij dit startpunt kwamen de paarden weer veilig aan land.

Op 1 december 2018 is de wandelroute officieel in gebruik genomen.